Küçük İşletmeler İçin Yangın Güvenliği Nasıl Sağlanır? sorusunun yanıtı, yalnızca birkaç yangın söndürme cihazı bulundurmaktan çok daha kapsamlıdır. İşletmedeki yangın risklerini belirlemek, elektrik ve yanıcı malzeme kaynaklarını kontrol altında tutmak, uygun söndürme ekipmanlarını seçmek ve tahliye yollarını sürekli açık tutmak gerekir. Çalışanların ne yapacağını bilmesi ve acil durum planının düzenli olarak uygulanması da güvenliğin önemli parçaları arasında yer alır. İşletmenin büyüklüğü küçük olsa bile yangın riskinin niteliği yapılan işe göre değişebilir.
İşletmedeki Yangın Risklerini Önceden Belirleyin
Yangın güvenliğinin ilk adımı işletmenin nerelerinde yangın çıkma ihtimalinin daha yüksek olduğunu belirlemektir. Ofis, kafe, mağaza, küçük üretim alanı veya depo gibi farklı işletmeler aynı risk seviyesine sahip değildir.
Elektrik panoları, çoklu prizler, ısıtıcılar, mutfak ekipmanları, makineler, yanıcı sıvılar ve paketleme malzemeleri başlıca risk kaynakları arasında yer alır. Risk değerlendirmesi sırasında yalnızca ekipmanlara değil, çalışanların günlük alışkanlıklarına da bakmak gerekir.
Örneğin uzatma kablolarının sürekli kullanılması, elektrik panosunun önünün malzemelerle kapatılması veya yanıcı ürünlerin ısı kaynaklarının yanında tutulması tehlikeyi artırabilir. İşletmenin düzeni değiştiğinde risk değerlendirmesini de yeniden gözden geçirmek gerekir.
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik, işverenin çalışma ortamını, kullanılan maddeleri, ekipmanları ve çevre şartlarını dikkate alarak ortaya çıkabilecek acil durumları önceden değerlendirmesini öngörür.
Elektrik Kaynaklı Yangın Risklerini Kontrol Altına Alın
Küçük işletmelerde çok sayıda elektrikli cihazın aynı anda kullanılması tesisat üzerinde ek yük oluşturabilir. Bilgisayarlar, klimalar, mutfak cihazları, üretim makineleri ve ısıtıcılar aynı elektrik altyapısına bağlıysa sistemin kapasitesi önem kazanır.
Hasarlı kablo ve prizleri kullanmaya devam etmemek gerekir. Elektrik panolarının önünü kapatan kutu, ürün veya mobilyalar da acil durumda müdahaleyi zorlaştırır. Elektrik panoları ve tesisat, işletmenin kullanım yoğunluğuna uygun şekilde kontrol altında tutulmalıdır.
Çalışma saatleri sonunda ihtiyaç duyulmayan cihazların enerjisini kesmek de basit fakat etkili bir önlemdir. Ancak sürekli çalışması gereken sunucu, soğutma veya güvenlik sistemlerinde rastgele enerji kesintisi yapmak yerine cihazın teknik gereksinimlerine göre hareket etmek gerekir.
Doğru Yangın Söndürme Cihazını Seçin
Her yangın söndürme cihazı her yangın türü için aynı şekilde kullanılmaz. Bu nedenle yalnızca cihaz sayısına değil, işletmedeki yanıcı maddelere uygun söndürücü tipine de dikkat etmek gerekir.
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik; A sınıfı risklerde çok maksatlı kuru kimyevi tozlu veya sulu, B sınıfı risklerde kuru kimyevi tozlu, karbondioksitli veya köpüklü, C sınıfı risklerde ise kuru kimyevi tozlu veya karbondioksitli cihazları öncelikli seçenekler arasında gösterir.
Yönetmeliğe göre düşük tehlike sınıfındaki alanlarda her 500 m², orta ve yüksek tehlike sınıfındaki alanlarda ise her 250 m² yapı inşaat alanı için uygun tipte 6 kg kuru kimyevi tozlu veya eşdeğer gazlı söndürme cihazı öngörülür. Cihazlara ulaşma mesafesinin de en fazla 25 metre olması gerekir.
Taşınabilir söndürücülerde TS EN 3 serisi standartlar cihazların teknik özellikleri açısından temel referanslar arasında yer alır. TSE kayıtlarında da taşınabilir yangın söndürücülerin TS EN 3 serisi kapsamında belgelendirildiği görülür.
Kaçış Yollarını Her Zaman Açık Tutun
Yangın sırasında güvenli tahliye için çıkış kapısının bulunması tek başına yeterli değildir. Çalışanların bulunduğu noktadan güvenli alana kadar ilerlediği bütün güzergâh kesintisiz ve kullanılabilir durumda kalmalıdır.
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik kaçış yolunu, binanın herhangi bir noktasından dışarıdaki güvenli seviyeye kadar uzanan devamlı ve engellenmemiş yol olarak tanımlar. Aynı düzenleme asansörleri kaçış yolu olarak kabul etmez.
Koridorlara ürün, masa, koli veya ekipman bırakmak özellikle küçük işletmelerde sık görülen bir hatadır. Günlük kullanımda sorun yaratmayan bir eşya, dumanlı bir ortamda tahliyeyi ciddi şekilde zorlaştırabilir.
Çıkışların kolay fark edilmesi ve çalışanların hangi yöne ilerleyeceğini anlayabilmesi de önem taşır. Bu nedenle acil çıkış işaretleri ve gerekli alanlarda acil aydınlatma sistemleri işletmenin tahliye düzeninin bir parçası olarak ele alınmalıdır.
Yangın Algılama ve Alarm Sistemini İşletmeye Göre Planlayın
Her küçük işletmenin ihtiyaç duyduğu algılama sistemi aynı değildir. İşletmenin kullanım amacı, büyüklüğü, kat sayısı, kullanıcı yükü ve yangın riski hangi sistemlerin gerekli olduğunu etkiler.
Duman veya ısı algılayıcıları, yangının erken aşamada fark edilmesini destekler. Alarm sistemleri ise içeride bulunan kişilerin tehlikeden haberdar olmasını sağlar. Yangın algılama ve alarm sistemlerinin teknik bileşenlerinde TS EN 54 serisi standartlar temel referanslar arasındadır.
Algılama sistemi kurulmuş olsa bile sensörlerin önünün kapatılması, sistemin devre dışı bırakılması veya arızaların uzun süre giderilmemesi güvenliği zayıflatır. Bu nedenle kurulum kadar sistemin çalışır durumda tutulması da önem taşır.
Acil Durum Planını Günlük İşleyişin Bir Parçası Yapın
Küçük işletmeler için yangın güvenliği çalışanların yangın sırasında ne yapacağını bilmesini de kapsar. Acil durumda kimin haber vereceği, tahliyeyi kimin yönlendireceği, toplanma alanının nerede bulunduğu ve yangına hangi koşullarda müdahale edileceği önceden belirlenmelidir.
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik; söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım konularında görevlendirmeler yapılmasını öngörür. İşveren ayrıca çalışanları acil durum planı ve görevlendirilen kişiler hakkında bilgilendirir.
Planın yalnızca dosyada bulunması yeterli değildir. Çalışanların plandaki adımları anlayabilmesi ve yeni başlayan personele gerekli bilginin aktarılması gerekir.
Yangın Tatbikatlarını Düzenli Gerçekleştirin
Gerçek bir yangın sırasında insanların paniğe kapılmadan doğru yönde hareket etmesi, önceden yapılan uygulamalarla kolaylaşır. Tatbikatlar aynı zamanda kâğıt üzerinde doğru görünen bir planın gerçek çalışma ortamında işe yarayıp yaramadığını gösterir.
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik kapsamında, maden işyerleri dışındaki işyerlerinde tatbikatın en geç yılda bir gerçekleştirilmesi gerekir. Tatbikat sırasında ortaya çıkan eksiklikler kayıt altına alınır ve gerekli düzenlemeler yapılır.
Acil durum planları da işyerinin tehlike sınıfına göre belirli aralıklarla yenilenir. Yönetmelik bu süreyi çok tehlikeli işyerleri için en geç iki yıl, tehlikeli işyerleri için dört yıl ve az tehlikeli işyerleri için altı yıl olarak belirler. İşletmede riski etkileyen önemli bir değişiklik yaşandığında bu sürelerin dolmasını beklemeden planın yeniden değerlendirilmesi gerekir.
Günlük Kontrollerle Küçük Risklerin Büyümesini Önleyin
Yangın güvenliği yalnızca yıllık kontrol veya tatbikat günlerinde gündeme gelmemelidir. İşletme içinde kısa ve düzenli kontroller yapmak birçok riski erken aşamada fark etmeyi sağlar.
Çıkış kapılarının önü, kaçış koridorları, elektrik panolarının çevresi, yangın söndürme cihazlarının erişilebilirliği ve yanıcı malzemelerin depolandığı alanlar düzenli olarak gözden geçirilebilir. Söndürme cihazının yerinde bulunması kadar fiziksel olarak ulaşılabilir ve görünür olması da önemlidir.
İşletmede tadilat yapılması, yeni makine kullanılması, depo düzeninin değiştirilmesi veya çalışan sayısının önemli ölçüde artması yangın risklerini de değiştirebilir. Bu nedenle güvenlik düzenini sabit bir çalışma olarak değil, işletmeyle birlikte güncellenen bir süreç olarak ele almak gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Küçük işletmelerde yangın söndürme cihazı zorunlu mudur?
Yangın söndürme cihazlarının tipi ve sayısı işletmenin tehlike sınıfına, alanına ve mevcut risklere göre belirlenir. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik bu konuda alan ve risk temelli kriterler içerir. Cihaz seçerken yalnızca işletmenin metrekaresine değil, karşılaşılabilecek yangın sınıfına da bakmak gerekir.
2. Yangın söndürme cihazı nereye konulmalıdır?
Cihazlar kolay görülebilen ve hızlı erişilebilen noktalarda bulunmalıdır. Yönetmelik, söndürme cihazlarına ulaşma mesafesini en fazla 25 metre olarak belirler ve cihazların kapı arkası gibi erişimi zorlaştıran noktalarda tutulmamasını öngörür.
3. Küçük işletmelerde yangın tatbikatı yapılması gerekir mi?
İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik kapsamında maden işyerleri dışındaki işyerlerinde tatbikat en geç yılda bir gerçekleştirilir. Tatbikat sırasında görülen eksiklikler kaydedilir ve acil durum planında gerekli düzenlemeler yapılır.
4. Yangın sırasında asansör kullanılabilir mi?
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik asansörleri kaçış yolu olarak kabul etmez. Tahliye, yapı için belirlenen güvenli kaçış yolları ve çıkışlar üzerinden gerçekleştirilir. Çalışanların bu güzergâhları önceden bilmesi tahliye sürecini kolaylaştırır.
5. Yangın güvenliği için yalnızca söndürme cihazı yeterli midir?
Hayır. Yangın güvenliği; risklerin azaltılması, uygun söndürme ekipmanları, kaçış yolları, algılama ve alarm çözümleri, acil durum planı, çalışan eğitimi ve tatbikat gibi birbirini tamamlayan uygulamalardan oluşur. İşletmenin özellikleri hangi önlemlerin gerekli olduğunu belirler.
