Yangın Söndürme Sistemi Ne Zaman Zorunlu Hale Gelir? sorusunun cevabı; binanın kullanım amacı, yapı yüksekliği, toplam alanı, barındırdığı insan sayısı ve yangın riskine göre değişir. Her bina için aynı tip sabit söndürme sistemi zorunlu değildir. Türkiye’de temel kriterleri Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik belirler ve bazı yapılarda yangın dolabı, hidrant veya otomatik yağmurlama sistemi gibi çözümler zorunlu hale gelir. Bu nedenle bir yapının yalnızca metrekaresine bakmak yerine kullanım özelliklerini bütün olarak değerlendirmek gerekir.
Yangın Söndürme Sistemi Zorunluluğu Nasıl Belirlenir?
Bir binanın yangın güvenliği projesinde tek bir kriter bulunmaz. Aynı büyüklükte iki yapı, farklı amaçlarla kullanıldığı için farklı yangın güvenliği tedbirlerine ihtiyaç duyabilir.
Örneğin bir konut binası ile içerisinde yanıcı maddelerin bulunduğu bir üretim tesisi aynı risk seviyesinde değerlendirilmez. Benzer şekilde oteller, hastaneler, otoparklar, alışveriş alanları ve depolar için de yapıya özel hükümler bulunur.
Bu değerlendirmede yapı yüksekliği, toplam kapalı kullanım alanı, yapı içerisindeki faaliyet, yanıcı maddelerin miktarı ve kullanıcı yoğunluğu öne çıkar.
Otomatik Yağmurlama Sistemi Hangi Binalarda Zorunludur?
Otomatik yağmurlama sistemi, diğer adıyla sprinkler sistemi, yangını erken aşamada kontrol altına almak için tasarlanan sabit sulu söndürme sistemidir. Sistem, yangının meydana geldiği bölgedeki sıcaklığın yükselmesiyle uygun sprinkler başlıklarının devreye girmesini sağlar.
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’in 96. maddesi bazı yapı ve kullanım alanlarında otomatik yağmurlama sistemini zorunlu tutar.
Yapı Yüksekliği Ne Zaman Belirleyici Olur?
Yapı yüksekliği 30,50 metreden fazla olan konut dışındaki bütün binalarda otomatik yağmurlama sistemi zorunludur. Konutlarda ise sınır farklıdır ve yapı yüksekliği 51,50 metreyi geçtiğinde sprinkler sistemi zorunluluğu doğar.
Bu nedenle bir yapının kaç katlı olduğunu tek başına değerlendirmek yeterli değildir. Yönetmelikte belirtilen yapı yüksekliği esas alınarak projenin kontrol edilmesi gerekir.
Sprinkler sistemi tasarımı da yalnızca başlıkların tavana yerleştirilmesinden oluşmaz. Sistem için su kaynağı, boru tesisatı, kontrol vanaları, pompalar ve diğer bileşenlerin birlikte hesaplanması gerekir. Yönetmelik, yağmurlama sisteminin tasarımında TS EN 12845 standardının dikkate alınmasını ister.
Kapalı Otoparklarda Yangın Söndürme Sistemi Zorunlu mudur?
Kapalı otoparklar araçlarda bulunan yakıt, elektrik sistemi, plastik ve diğer yanıcı bileşenler nedeniyle ayrı değerlendirilir.
Yönetmeliğe göre alanlarının toplamı 600 m²’den büyük olan kapalı otoparklarda otomatik yağmurlama sistemi kurulması gerekir. Ayrıca 10’dan fazla aracın asansörle alındığı kapalı otoparklar da sprinkler zorunluluğu kapsamındadır.
Otopark projelerinde söndürme sistemi tek başına yeterli bir güvenlik önlemi olarak düşünülmez. Yangın algılama, duman kontrolü, kaçış yolları ve diğer yangın güvenliği sistemleri de yapı özelliklerine göre birlikte ele alınır.
Otel ve Yataklı Tesislerde Hangi Şartlar Geçerlidir?
İnsanların uyuduğu veya yangını erken fark etmekte zorlanabileceği yapılarda güvenlik gereksinimleri daha kapsamlı hale gelir.
Birden fazla katlı bir bina içerisinde yatılan oda sayısı 100’ü veya yatak sayısı 200’ü geçen otel, yurt, pansiyon ve misafirhanelerde otomatik yağmurlama sistemi zorunludur. Yapı yüksekliği 21,50 metreden fazla olan bütün yataklı tesisler de bu kapsamda değerlendirilir.
Burada amaç, yangının kullanıcılar tahliye sürecine başlamadan hızla büyümesini sınırlandırmaktır.
Alışveriş ve Ticaret Alanlarında Ne Zaman Zorunludur?
Katlı mağazalar ile alışveriş, ticaret ve eğlence amaçlı kullanılan geniş yapılar yüksek insan yoğunluğu nedeniyle özel yangın güvenliği tedbirlerine ihtiyaç duyar.
Yönetmeliğe göre toplam alanı 2.000 m²’nin üzerinde olan katlı mağazalarda, alışveriş, ticaret ve eğlence yerlerinde otomatik yağmurlama sistemi kurulması zorunludur.
Bu tür yapılarda sistemin projelendirilmesi sırasında yalnızca toplam alan değil, farklı kullanım bölümleri ve bu bölümlerin tehlike sınıfları da dikkate alınır.
Yanıcı ve Parlayıcı Madde Bulunan Yapılarda Durum Nedir?
Yangının hızlı büyüme ihtimalinin bulunduğu tesislerde alan sınırları daha kritik hale gelir. Yönetmeliğe göre toplam alanı 1.000 m²’den fazla olan, kolay alevlenici ve parlayıcı maddelerin üretildiği veya bulundurulduğu yapılarda otomatik yağmurlama sistemi zorunludur.
Ancak kullanılan söndürme maddesini tesis içindeki maddelerin özelliklerine göre seçmek gerekir. Su ile reaksiyona girerek yangının büyümesine yol açabilecek maddelerin bulunduğu mahallerde standart yağmurlama sistemi kullanılmaz. Bu alanlarda riske uygun farklı otomatik söndürme çözümleri değerlendirilir.
Yangın Dolabı Ne Zaman Zorunlu Hale Gelir?
Sabit yangın güvenliği sistemi yalnızca sprinkler sisteminden oluşmaz. Bazı yapılarda yangın dolabı kurulması da zorunludur.
Yönetmelik; yüksek binalarda ve belirlenen kullanım alanlarında yangın dolabı kurulmasını şart koşar. Özellikle toplam kapalı kullanım alanı 1.000 m²’den büyük imalathane, atölye, depo, konaklama, sağlık, toplanma amaçlı ve eğitim binaları bu kapsamda değerlendirilir. Ayrıca belirli büyüklükteki kapalı otoparklar ve yüksek ısıl kapasiteye sahip kazan daireleri için de yangın dolabı hükümleri bulunur.
Yangın dolaplarının konumu ve hortum özellikleri de ilgili TS EN standartlarına göre düzenlenir.
Dış Hidrant Sistemi Hangi Durumlarda Gerekir?
Yangına bina dışından müdahaleyi desteklemek için bazı yerleşimlerde dış hidrant sistemi gerekir.
Genel yerleşim alanlarından ayrı planlanan ve içerisinde farklı kullanım alanları bulunan yerleşimlerde, yapılacak binaların taban alanları toplamı 5.000 m²’den büyükse dış hidrant sistemi kurulması zorunludur. Hidrantlar itfaiye araçlarının kolay yaklaşabileceği ve bağlantı yapabileceği konumlarda bulunmalıdır.
Bu sistem, yapı içerisindeki sprinkler veya yangın dolabı sisteminin alternatifi değildir. Her sistem yangına müdahalenin farklı bir aşamasını destekler.
Her Binada Aynı Söndürme Sistemi Kullanılır mı?
Her yapı için aynı yangın söndürme sistemi uygun değildir. Ofis, fabrika, otopark, veri merkezi, mutfak, depo veya enerji tesisi farklı yangın riskleri taşır.
Su bazlı sprinkler sistemleri birçok kullanım alanında temel çözüm oluştururken bazı özel hacimlerde gazlı, köpüklü, kuru kimyevi tozlu veya su sprey sistemleri gerekebilir. Söndürücü maddenin seçimini korunacak ekipmanın ve yanıcı maddelerin özelliklerine göre yapmak gerekir.
Bu nedenle zorunluluk belirlendikten sonra ikinci adım, yapının tehlike sınıfına uygun sistem tipini ve kapasitesini teknik hesaplarla belirlemektir.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Her binada sprinkler sistemi zorunlu mudur?
Hayır. Sprinkler zorunluluğu binanın yüksekliği, kullanım amacı, toplam alanı ve yangın riski gibi kriterlere bağlıdır. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hangi yapılarda otomatik yağmurlama sistemi gerektiğini ayrı ayrı tanımlar.
2. Konutlarda sprinkler kaç metreden sonra zorunludur?
Yapı yüksekliği 51,50 metreyi geçen konutlarda otomatik yağmurlama sistemi zorunludur. Konut dışındaki yapılarda ise temel yükseklik sınırı farklıdır.
3. Kapalı otoparklarda sprinkler zorunlu mudur?
Alanlarının toplamı 600 m²’den büyük kapalı otoparklarda sprinkler sistemi zorunludur. Ayrıca 10’dan fazla aracın asansörle alındığı kapalı otoparklar da bu kapsama girer.
4. Sprinkler sistemi hangi standarda göre tasarlanır?
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, yağmurlama sistemi tasarımının TS EN 12845’e göre yapılmasını öngörür. Sistem elemanlarında ayrıca ilgili TS EN standartlarının şartları dikkate alınır.
5. Yangın söndürme sistemi zorunluluğunu sadece bina metrekaresi mi belirler?
Hayır. Metrekare önemli kriterlerden yalnızca biridir. Yapı yüksekliği, kullanım amacı, kullanıcı sayısı, depolanan maddeler ve tehlike sınıfı da sistem zorunluluğunu etkiler.
